ژنیکوماستی (بزرگی پستان­ها در مردان):

ژنیکوماستی تورم بافت پستان در افراد مذکر است که بدلیل  به هم خوردن تعادل هورمون­های استروژن و تستوسترون رخ می دهد یعنی پستانها در این آقایان از حد طبیعی برای افراد مذکر بزرگتر می شود. این اتفاق می تواند در یک یا هر دو پستان و گاهی به صورت نامتقارن  رخ دهد. این عارضه در نوزادان، پسران در سن بلوغ و مردان مسن­تر ممکن است در نتیجه تغییرات سطح هورمون­ها ایجاد شود.البته  عوامل دیگری هم سبب بروز ژنیکوماستی می­شوند. ژنیکوماستی عموماً مشکلی جدی ایجاد نمی­کند ولی کنار آمدن فرد با آن سخت است. مردان و پسرانی که دچار این مشکل هستند  گاهی در پستان­هایشان احساس درد دارند و ممکن است به دلیل ظاهر خود دچار شرمندگی و خجالت شوند. ژنیکوماستی ممکن است خودبخود برطرف شود. اگر ادامه یافت، درمان دارویی یا جراحی می­تواند کمک­کننده باشد.

علائم:

  • تورم بافت غدد پستان
  • حساسیت پستان

زمان مراجعه به پزشک:

اگر علائم زیر را داشتید به پزشک مراجعه کنید:

  • تورم
  • درد
  • حساسیت
  • ترشح از نوک پستان در یک یا هر دو پستان

علایم:

ژنیکوماستی در اثر کاهش هورمون تستوسترون نسبت به استروژن ایجاد می­شود.

کاهش نسبت  تستوسترون به استروژن  یا در اثر توقف  اثرات  تستوسترون در بافتهای هدف رخ می دهد  یا کاهش  میزان تستوسترون وجود دارد و یا در اثر افزایش سطح هورمون استروژن اتفاق می افتد. عوامل زیادی می­توانند عامل برهم زدن این تعادل هورمونی باشند که شامل موارد زیر هستند:

۱-   تغییرات هورمونی طبیعی:

هورمون­های تستوسترون و استروژن، ظهور و پایداری صفات جنسی اختصاصی مردان و زنان را کنترل می­کند. تستوسترون صفات و ویژگی­های مردانه از قبیل حجم عضلات و موهای بدن را کنترل می­کند و استروژن صفات زنانه شامل رشد پستان­ها را کنترل می­کند. بیش­تر مردم تصور می­کنند که استروژن منحصراً یک هورمون زنانه است، ولی مردان هم آن را تولید می­کنند(هر چند به طور نرمال به میزان کم). به هر حال بالا بودن استروژن به میزان زیاد در مردان و عدم تعادل آن با تستوسترون می­تواند سبب ژنیکوماستی شود.

۲-   ژنیکوماستی در کودکان:

بیش از نیمی از نوزادان پسر متأثر از هورمون استروژن مادر با پستان­های بزرگ­ متولد می­شوند. عموماً بافت پستانی متورم در هفته­های دوم و سوم پس از تولد از بین می­رود.

۳-   ژنیکوماستی در دوران بلوغ:

ژنیکوماستی در تغییرات هورمونی دوران بلوغ نسبتاً شایع می­باشد. در بیشتر موارد، بافت پستانی متورم بدون درمان در عرض ۶ ماه تا ۲ سال از بین می­رود.

۴-   ژنیکوماستی در مردان:

شیوع ژنیکوماستی در سنین ۵۰ تا ۸۰ سالگی دوباره به اوج خود می­رسد. دست کم ۱ نفر از هر ۴ مرد در این گروه سنی دچار این عارضه می­شوند.

۵-   داروها:

تعدادی از داروهایی که سبب ژنیکوماستی می­شوند شامل موارد زیر هستند:

داروهای آنتی آندروژنی:

که برای درمان بزرگی پروستات، سرطان پروستات و موارد دیگر به کار میروند مانند فولوتامید، فیناستراید(پروشکار- پروپشیا) و اسپیروفلاکتون(آلداکتون) استرئدیدهای آنابولبک و آندروژن­ها.

داروهای ایدز:

ژنیکوماستی می­تواند در مردان HIV مثبتی که تحت درمان رژیم درمانی با دوز بالای آنتی ویروس­ها هستند(HAART) ایجاد می­شود. این میان داروی رافاویرنز(سوستیوا) بیشتر از سایر داروهای درمان HIV میتواند سبب ژیکوماستی شود.

داروهای ضد اضطراب:

  • مثل دیازپام(والیوم)
  • ضد افسردگی­های ۳ حلقه ای
  • آنتی بیوتیک­ها
  • داروهای زخم معده مانند سایمتدین(تاگامت)
  • داروهای ضد سرطان(شیمی درمانی)
  • داروهای قلبی مانند دیگوکسینو بلاک کننده­های کانال کلسیم
  • داروهای خیابانی و الکل: موادی که سبب ژنیکوماستی می­شوند شامل موارد زیر هستند:
  • الکل-آمفتامینها-ماری جوانا-هروئین

۶-    برخی بیماری:

تعدادی از بیماری­ها با اثر بر تعادل هورمونی می­توانند سبب ژنیکوماستی شوند که شامل موارد زیر هستند:

هایپوگنادیسم: هر شرایطی که در تولید هورمون تستوسترون مداخله  کند میتواند سبب ژنیکوماستی شود  مانند سندروم کلاین­فلتر و یا نارسایی هیپوفیز.

سالخوردگی: تغییرات هورمونی ناشی از افزایش طبیعی سن مخصوصاً در مردانی که اضافه وزن دارند میتواند سبب ژنیکوماستی شود.

تومورها: بعضی از تومورها مخصوصاً آنهایی که سبب تغییر در قسمتهای غدد آدرنال و هیپوفیز میشوند میتوانند هورمونهایی تولید کنند که سبب تغییر در تعادل هورمونهای جنسی شوند.

پرکاری تیروئیدها(هایپرتیروئیدیسم): در این شرایط غدد تیروئیدی مقدار زیادی هورمون تیروکسین تولید میکنند.

نارسایی کلیه: تقریباً نیمی از افرادی که تحت درمان منظم همودیالیز هستند دچار ژنیکوماستی ناشی از تغییرات هورمونی میشوند.

نارسایی کبدی و سیروز: نوسانات هورمونی مربوط به مشکلات کبدی و داروهایی که برای درمان سیروز کبدی مصرف میشوند به یک میزان می توانند سبب ژنیکوماستی شوند.

سوء تغذیه و گرسنگی: زمانی که بدن شما از تغذیه کافی و مناسب محروم میشود سطح تستوسترون افت پیدا میکند اما سطوح استروژن ثابت باقی میماند. همین امر سبب عدم تعادل هورمونی میشود. بدست آوردن مجدد و یکباره تغذیه نرمال هم می­تواند سبب ژنیکوماستی شود.

۷-   فرآورده­های گیاهی:

روغن­های گیاهی از قبیل درخت چای و استوخدوس که در شامپوها و صابونها و لوسیونها بکار میروند نیز  میتوانند با ایجاد ژنیکوماستی در ارتباط باشند. این اثر احتمالاً ناشی از فعالیت استروژنیک ضعیف این فرآورده­ها می­باشد.

ریسک فاکتورها یا عوامل خطرساز:

ریسک فاکتورهای ژنیکوماستی شامل موارد زیر میباشد:

سن بلوغ(جوانی)- سن پیری- مصرف استروئیدهای آنابولیک یا آندروژن­ها جهت افزایش قدرت (کارآیی) عضلانی  که در باشگاههای بدن سازی شایع است، برخی بیماری­ها شامل: بیماری کلیوی و کبدی، بیماریهای تیروئید، تومورهای فعال هورمونی و سندروم کلاین­فلتر.

درمان­ها:

جراحی جهت خارج کردن بافت اضافی پستان.

اگر با وجود ملاحظات و درمانهای اولیه هنوز دچار بزرگی قابل توجه و دردسرساز پستان هستید ممکن است پزشکان جراحی را توصیه کنند. دو روش جراحی برای ژنیکوماستی وجود دارد:

لیپوساکشن:

در این روش جراحی بدون دستکاری بافت غده­ای پستان فقط بافت چربی پستان خارج می­شود.

ماستکتومی:

در این روش جراحی بافت غده­ای پستان خارج میشود. در این جراحی از روش آندوسکوپی استفاده می شود بدین معنی که در این روش کمتر تهاجمی برش کوچکی ایجاد میشود و زمان نقاهت  کمتری دارد.

پیشگیری:

عواملی وجود دارد که شما با کنترل آنها میتوانید ریسک ژنیکوماستی را کاهش دهید.

در مصرف داروهای غیرمجاز مانند استروئیدها، آندروژن­ها، آمفتامینها، هروئین و ماری­جوانا و الکل خودداری کنید. داروهای مصرفیتان را مرور کنید و اگر دارویی مصرف نمیکنید که سبب ژنیکوماستی میشود، از پزشکتان بخواهید که درصورت وجود جایگزین، داروی دیگری جایگزین کند.